{"id":3328,"date":"2022-01-12T18:42:54","date_gmt":"2022-01-12T17:42:54","guid":{"rendered":"https:\/\/obrzyce.eu\/?page_id=3328"},"modified":"2022-01-16T01:16:37","modified_gmt":"2022-01-16T00:16:37","slug":"historia-cz-ii","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/obrzyce.eu\/index.php\/historia-cz-ii\/","title":{"rendered":"LATA 1939-1945"},"content":{"rendered":"\n

Szpital w Obrzycach podczas II wojny \u015bwiatowej<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Lata 1939 \u2013 1940<\/strong>, to okres przemieszczania nieuleczalnie psychicznie chorych narodowo\u015bci niemieckiej do opr\u00f3\u017cnionych szpitali na okupowanych terenach polskich. W ten spos\u00f3b pozbywano si\u0119 r\u00f3wnie\u017c chorych z Obrzyc. Trafiali oni mi\u0119dzy innymi do Ko\u015bciana, gdzie dzia\u0142a\u0142 ju\u017c w\u00f3wczas w roli organizatora akcji, p\u00f3\u017aniejszy dyrektor gospodarczy Obrzyc Walter Grabowski. Do Obrzyc natomiast nap\u0142ywa\u0142y systematycznie transporty chorych z g\u0142\u0119bi Niemiec. Rozpocz\u0119ta w roku 1940 i prowadzona w 1941 roku <\/strong>akcja nosi\u0142a kryptonim T-4.<\/p>\n\n\n\n

Wczesnym latem 1942 r.<\/strong> w ramach tzw. akcji \u201eEutanazji\u201d rozpocz\u0119to w Obrzycach wykonywanie masowych mord\u00f3w na psychicznie chorych. Nazywa\u0142o si\u0119 to tak\u017ce Gnadestot \u2013 \u015bmier\u0107 z \u0142aski. I tak oto i tu dosz\u0142o do paradoksalnej sytuacji, kiedy to ludzie potrzebuj\u0105cy pomocy i opieki oraz wymagaj\u0105cy leczenia, z r\u0105k tych, kt\u00f3rzy do tego zostali powo\u0142ani otrzymywali wyrok \u015bmierci i jego wykonanie.
Do momentu wybuchu II wojny \u015bwiatowej nie dosz\u0142o w Obrzycach do spodziewanej zmiany dyrektora na specjalist\u0119 psychiatr\u0119. 
We wrze\u015bniu 1939 r. dr Henrard zosta\u0142 zmobilizowany. W zwi\u0105zku z tym jego oficjalne i formalne zwolnienie ze stanowiska sta\u0142o si\u0119 nierealne. Zak\u0142adem po nim kierowa\u0142 dr Banse, kt\u00f3ry jednak popad\u0142 w konflikt z zatrudnionym od ko\u0144ca 1941 r. dyrektorem gospodarczym Walterem Grabowskim.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
  • \"\"<\/figure><\/li>
  • \"\"<\/figure><\/li>
  • \"\"<\/figure><\/li>
  • \"\"<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n
    <\/div>\n\n\n\n

    Walter Grabowski cz\u0142onek NSDAP, z zawodu kupiec, pochodzi\u0142 z Rawicza. Do Obrzyc przyby\u0142 ze Szczecina a wcze\u015bniej \u201edzia\u0142a\u0142\u201d w Ko\u015bcianie. Grabowski z racji swojej funkcji partyjnej i powierzonego zadania wkr\u00f3tce \u201epanowa\u0142\u201d w Obrzycach niepodzielnie. On te\u017c spowodowa\u0142 przeniesienie dr Banse na inne stanowisko. Funkcj\u0119 dyrektora medycznego powierzono tym razem odwo\u0142anemu z emerytury radcy medycznemu dr Volheimowi.
    Ten jednak\u017ce jeszcze szybciej ni\u017c dr Banse zosta\u0142 z niej zwolniony. Przyczyn\u0105 by\u0142a odmowa podporz\u0105dkowania si\u0119 poczynaniom Grabowskiego a zw\u0142aszcza odmowa udzia\u0142u we wdra\u017canej od 1942 r. akcji \u201eEutanazja\u201d. Dr Volheim pracowa\u0142 w Szpitalu dalej i z powodu swojej odmowy nie poni\u00f3s\u0142 \u017cadnych konsekwencji. \u015awiadczy to o tym, \u017ce nie wszyscy lekarze, nie wszystkie piel\u0119gniarki i nie wszyscy piel\u0119gniarze ulegli namowie i \u015blepo wykonywali mordercze polecenia. T\u0105 ciemn\u0105 plam\u0105 na niemieckiej psychiatrii tamtego okresu nie mo\u017cna, wi\u0119c pokry\u0107 wszystkich psychiatr\u00f3w niemieckich czynnych zawodowo w tamtym czasie.<\/p>\n\n\n\n

    \u201eEutanazj\u0119\u201d w Obrzycach organizowa\u0142 i nadzorowa\u0142 jej wykonanie Walter Grabowski a jego praw\u0105 r\u0119k\u0105 by\u0142 naczelny lekarz Szpitala dr Motz, g\u0142\u00f3wny wykonawca selekcji chorych do u\u015bmiercenia i wielokrotny wykonawca \u015bmiertelnych zastrzyk\u00f3w. Przy pomocy iniekcji \u015bmiertelnej dawki mieszanki skopolaminy i morfiny pozbawiono w Obrzycach \u017cycia oko\u0142o 10.000 os\u00f3b psychicznie chorych, ale nie tylko, w przewa\u017caj\u0105cej cz\u0119\u015bci narodowo\u015bci niemieckiej. Bezpo\u015brednimi wykonawcami, opr\u00f3cz wymienionego dr Motza byli: dr Hildegarde Vernicke, piel\u0119gniarki i piel\u0119gniarze: Amanda Ratajczak, Helena Wieczorek, Herman Gulke, Kurt Weideman, Walter Schmidt, Emil Schmidt, Wili Plewa oraz 21 \u201esiostrzyczek \u015bmierci\u201d, kt\u00f3re wprawdzie w 1965 r. przez S\u0105d w Monachium zosta\u0142y uznane winnymi, ale zwolnione zosta\u0142y z powodu przedawnienia. Z wymienionych wy\u017cej z nazwiska 4 osoby zosta\u0142y skazane na \u015bmier\u0107 i wyroki zosta\u0142y wykonane. Pierwszy proces odby\u0142 si\u0119 w Mi\u0119dzyrzeczu przed Radzieckim S\u0105dem Wojskowym \u2013 skazano Amand\u0119 Ratajczak i Hermana Gulke na kar\u0119 \u015bmierci przez rozstrzelanie.<\/p>\n\n\n\n

    Drugi proces odby\u0142 si\u0119 w Berlinie. Na kar\u0119 \u015bmierci skazane zosta\u0142y dr Hildegarde Wernicke i piel\u0119gniarka Helena Wieczorek. Wyrok wykonano w Moabicie przez \u015bci\u0119cie. Samob\u00f3jstwo pope\u0142ni\u0142y 3 osoby \u2013 w tym Walter Grabowski. Jak wspomina w swoim pami\u0119tniku dr Rosenberg \u2013 by\u0142y pacjent Szpitala, kt\u00f3ry prze\u017cy\u0142 wojn\u0119 w Obrzycach, ostatni \u201ezastrzyk \u015bmierci\u201d poda\u0142 starszy piel\u0119gniarz Weideman sam sobie ju\u017c po zaj\u0119ciu Obrzyc przez wojska radzieckie.<\/p>\n\n\n\n

    Aby w pe\u0142ni zda\u0107 sobie spraw\u0119 z losu chorych w Zak\u0142adzie w Obrzycach w czasie II wojny \u015bwiatowej wymieni\u0107 trzeba jeszcze takie elementy ich traktowania jak niedo\u017cywienie i przymus do ci\u0119\u017ckiej pracy powoduj\u0105ce wyniszczenie organizmu, zaniechanie leczenia, zn\u0119canie si\u0119 fizyczne \u2013 poganianie, bicie i kopanie, brutalna przemoc i podst\u0119p.<\/p>\n\n\n\n

    W Zak\u0142adzie w Obrzycach w czasie nazizmu znajdowali si\u0119 nie tylko chorzy psychicznie i nie tylko chorzy niemieccy. Znaczn\u0105 grup\u0119 stanowili Polacy oraz obywatele Zwi\u0105zku Radzieckiego, w wi\u0119kszo\u015bci osoby cywilne, ale tak\u017ce je\u0144cy wojenni, byli tu te\u017c Czesi, Holendrzy, Francuzi, Belgowie i przedstawiciele innych pa\u0144stw i narodowo\u015bci. W zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w nieporozumieniem by\u0142oby uwierzy\u0107, \u017ce byli to ludzie psychicznie chorzy.<\/p>\n\n\n\n

    R\u00f3wnie\u017c w\u015br\u00f3d pacjent\u00f3w niemieckich znale\u017ali si\u0119 ludzie, kt\u00f3rzy trafili tu za swoje przekonania, odmienne od tych, jakie prezentowa\u0142 nazizm. Do \u00f3wczesnych Obrzyc trafili mi\u0119dzy innymi tacy arty\u015bci jak Hans Ralfs- malarz z Neustadt k\/Kilonii czy Robert von Hannenheim \u2013 kompozytor z Siedmiogrodu, kt\u00f3rzy prze\u017cyli wprawdziewyzwolenie, ale zmarli z powodu innych chor\u00f3b jeszcze w 1945 r. Pami\u0119ci ofiar hitlerowskiej s\u0142u\u017cby sanitarnej z lat 1942-1945 po\u015bwi\u0119cony jest wzniesiony w 1966 r. na terenie Szpitala kamienny obelisk oraz sta\u0142a wystawa monotematyczna w Izbie Pami\u0119ci w budynku administracyjnym Szpitala. Miejsca te oraz przyszpitalny cmentarz gdzie pochowane zosta\u0142y w zbiorowych mogi\u0142ach cia\u0142a ofiar \u201eEutanazji\u201d bardzo cz\u0119sto odwiedzane s\u0105 przez ich rodziny i znajomych, przez pracownik\u00f3w niemieckich szpitali psychiatrycznych, z kt\u00f3rych pacjenci w latach 1942-1944 wywo\u017ceni byli do Obrzyc, przez dziennikarzy i badaczy zajmuj\u0105cych si\u0119 tymi zagadnieniami, zwiedzaj\u0105 je nasi oficjale goszcz\u0105cy w Szpitalu.<\/p>\n\n\n\n

    <\/div>\n\n\n\n
    • \"\"<\/figure><\/li>
    • \"\"<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n
      <\/div>\n\n\n\n

      Z tym tragicznym etapem historii Szpitala zapoznaje si\u0119 te\u017c m\u0142odzie\u017c mi\u0119dzyrzeckich i nie tylko mi\u0119dzyrzeckich szk\u00f3\u0142 oraz liczne wycieczki.<\/p>\n\n\n\n

      Tre\u015b\u0107 wpis\u00f3w do Ksi\u0119gi pami\u0105tkowej wy\u0142o\u017conej w Izbie Pami\u0119ci \u015bwiadczy o wra\u017ceniach, jakie wystawa ta wywiera na zwiedzaj\u0105cych. Po dzi\u015b dzie\u0144 trwaj\u0105 poszukiwania \u015bladu pobytu i losu swoich bliskich przez kolejne pokolenia ich rodzin. Pod koniec ubieg\u0142ego roku na obrzyckim cmentarzu stan\u0105\u0142 pomnik ofiar hitlerowskiego terroru usytuowany w miejscu jednej z licznych mogi\u0142 zbiorowych. Jego po\u015bwi\u0119cenie b\u0119dzie mia\u0142o miejsce w kwietniu tego roku.
      Poszukiwania \u015blad\u00f3w pobytu pacjent\u00f3w w Obrzycach z lat 1942-1944 raczej rzadko ko\u0144cz\u0105 si\u0119 powodzeniem. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 dokumentacji z tamtego okresu uleg\u0142a zniszczeniu b\u0105d\u017a to przez administracj\u0119 niemieck\u0105, b\u0105d\u017a zagin\u0119\u0142a w wyniku ba\u0142aganu, jaki z pewno\u015bci\u0105 zapanowa\u0142 po opuszczeniu Szpitala przez personel niemiecki i wkroczeniu wojsk radzieckich. Pozosta\u0142o\u015b\u0107 archiwalna sprzed 1945 r. przechowywana jest w Archiwum Pa\u0144stwowym w Szczecinie w Oddziale w Gorzowie Wlkp.<\/p>\n\n\n\n

      <\/div>\n\n\n\n
      • \"\"<\/figure><\/li>
      • \"\"<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n

        <\/p>\n

        <\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

        Szpital w Obrzycach podczas II wojny \u015bwiatowej Lata 1939 \u2013 1940, to okres przemieszczania nieuleczalnie psychicznie chorych narodowo\u015bci niemieckiej do opr\u00f3\u017cnionych szpitali na okupowanych terenach polskich. W ten spos\u00f3b pozbywano si\u0119 r\u00f3wnie\u017c chorych z Obrzyc. Trafiali oni mi\u0119dzy innymi do Ko\u015bciana, gdzie dzia\u0142a\u0142 ju\u017c w\u00f3wczas w roli organizatora akcji, p\u00f3\u017aniejszy dyrektor gospodarczy Obrzyc Walter Grabowski. Do […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":35,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_eb_attr":"","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"class_list":["post-3328","page","type-page","status-publish","hentry","clearfix"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/obrzyce.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3328","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/obrzyce.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/obrzyce.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/obrzyce.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/obrzyce.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3328"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/obrzyce.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3328\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3463,"href":"https:\/\/obrzyce.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3328\/revisions\/3463"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/obrzyce.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3328"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}