![\"\"](\"https:\/\/obrzyce.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/han3.jpg\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/obrzyce.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/han1.jpg\")
<\/figure><\/li><\/ul>Hans Ralfs –\u00a0AUTOPORTRET – rysunek kredk\u0105, 1926 r.<\/strong> | Hans Ralfs – WIDOK NEUSTADT – olej, 1940 r.<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n <\/div>\n\n\n\nHans Ralfs\u00a0– sekretarz dyrektora i kierownik biura – Mi\u0119dzyrzecz \u2013 Obrzyce, 12 kwietnia 1945 r.
<\/strong>T\u0142umaczenie z j\u0119zyka niemieckiego<\/em> – Joachim Boche<\/em><\/p>\n\n\n\nPOD RZ\u0104DAMI GRABOWSKIEGO<\/p>\n\n\n\n
2 czerwca 1942 r<\/strong>., p\u00f3\u017anym wieczorem oko\u0142o godz. 2300<\/sup> dotarli\u015bmy g\u0142odni \u2013 transport 18 m\u0119\u017cczyzn z Zak\u0142adu w Neustadt w Holsztynie \u2013 do Obrzyc ko\u0142o Mi\u0119dzyrzecza. G\u0142odni, bo ostatnie 11 godzin nie otrzymali\u015bmy niczego do jedzenia, pomimo, \u017ce w Neustadt zaopatrzono nas na drog\u0119 w wystarczaj\u0105c\u0105 ilo\u015b\u0107 chleba, mas\u0142a i w\u0119dliny ale to zosta\u0142o zjedzone przez konwojuj\u0105cy nas personel.
Transport<\/strong> odbywa\u0142 si\u0119 w brudnym wagonie do transportu je\u0144c\u00f3w, gdzie siedzieli\u015bmy po dw\u00f3ch w ciasnych celach. Przesiedzieli\u015bmy tak r\u00f3wnie\u017c noc sp\u0119dzon\u0105 w Kostrzynie, kiedy to personel chodzi\u0142 na zmian\u0119 do miasta i jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej okaza\u0142o kupowa\u0142 sobie tyto\u0144 na nasze kartki dla pal\u0105cych. Wi\u0119\u017ani\u00f3w, kt\u00f3rych transport musia\u0142by w drodze zatrzyma\u0107 si\u0119 na noc ulokowano by w jakim\u015b wi\u0119zieniu, aby mogli sobie cz\u0142onki rozprostowa\u0107. My byli\u015bmy chorzy, przynajmniej dotychczas by\u0142a ta fikcja ci\u0105gle podkre\u015blana. Jednak w Obrzycach mieli\u015bmy wkr\u00f3tce przekona\u0107 si\u0119, \u017ce postrzegani jeste\u015bmy jako zbrodniarze.
Wieczorem tylko nam podano wystarczaj\u0105co obfity posi\u0142ek a potem po\u0142o\u017cyli\u015bmy si\u0119 do \u0142\u00f3\u017cek. By\u0142a to przyjemno\u015b\u0107 po podr\u00f3\u017cy bowiem \u0142\u00f3\u017cka by\u0142y dobre. Nast\u0119pnego dnia zabrano nam nasz\u0105 prywatn\u0105 odzie\u017c i ubrano nas (dos\u0142ownie \u201ewpakowano\u201d) w stare \u0142achy, kt\u00f3re tu i \u00f3wdzie nie pasowa\u0142y. Zostawiono nas w spokoju, siedzieli\u015bmy przy dobrej pogodzie na podw\u00f3rzu i s\u0142uchali\u015bmy, co nam tutejsi opowiadali o panuj\u0105cych tu stosunkach. To by\u0142o okropne, czego si\u0119 to dowiedzieli\u015bmy. Jedzenie by\u0142o z\u0142e, praca wymaga\u0142a wyt\u0119\u017cenia wszystkich si\u0142.
Jedynie nasz dentysta dr Rosenberg, kt\u00f3rego ze wzgl\u0119du na zaw\u00f3d chciano wykorzysta\u0107, dosta\u0142 si\u0119 niebawem do innego budynku. My pozostali otrzymali\u015bmy po\u0142atane ubrania drelichowe i zostali\u015bmy przeznaczeni do prac zewn\u0119trznych. Na pocz\u0105tku chodzi\u0142o o to, aby zabagnion\u0105 drog\u0119 doprowadzi\u0107 do przejezdno\u015bci, przenosili\u015bmy wa\u0142y faszyny. Tym wszystkim kierowa\u0142 piel\u0119gniarz z karabinem na ramieniu. Wkr\u00f3tce mieli\u015bmy si\u0119 dowiedzie\u0107 jak nas tu oceniono. W pobli\u017cu powsta\u0142 niewielki po\u017car lasu. Mia\u0142a si\u0119 tam uda\u0107 kolumna ch\u0142opc\u00f3w i st\u0142umi\u0107 nieznaczny jeszcze ogie\u0144. U\u017cy\u0142a do tego naszych szpadli i \u0142opat. Naturalnie co\u015b podobnego nie przebiega bez zdenerwowania. Wtedy nadjecha\u0142 nadpiel\u0119gniarz Weidemann na rowerze i wrzasn\u0105\u0142 do piel\u0119gniarza Glenetzki\u2019ego: \u201eRozstrzelaj pan t\u0119 band\u0119, na nic innego nie zas\u0142uguj\u0105! Do czego ma pan strzelb\u0119?\u201d. Nic doda\u0107 nic uj\u0105\u0107. Chorzy pod uzbrojon\u0105 stra\u017c\u0105 jak skaza\u0144cy!
Trzeba jednak powiedzie\u0107, \u017ce obydwaj piel\u0119gniarze okazali si\u0119 bardzo ludzcy. Mimo, \u017ce pracowa\u0142em szpadlem lub dziabk\u0105 a praca stawa\u0142a si\u0119 dla mnie coraz ci\u0119\u017csz\u0105 nie mog\u0142em skar\u017cy\u0107 si\u0119 na traktowanie. Kiedy indziej, gdy regulowali\u015bmy potok piel\u0119gniarz Feireke, cz\u0142owiek kt\u00f3ry prawdopodobnie \u017cy\u0142 kiedy\u015b w lepszych warunkach, posadzi\u0142 mnie z jeszcze jednym pacjentem na osobno\u015bci, gdzie ostrzyli\u015bmy st\u0119pione narz\u0119dzia. Sta\u0142o si\u0119 \u2013 przy\u0142apano nas. Dwaj dobrzy dla nas piel\u0119gniarze zostali zmienieni a na ich miejsce wszed\u0142 os\u0142awiony Emil Schmidt zwany \u201eRewolwer \u2013 Schmidt\u201d.
W mi\u0119dzyczasie nasta\u0142y \u017cniwa. Kosztowa\u0142o nas to wiele trudu w pra\u017c\u0105cym s\u0142o\u0144cu, wiele znoju i potu. Pola by\u0142y zachwaszczone, cz\u0119sto wi\u0119cej ostu ni\u017c zbo\u017ca, moje r\u0119ce i ramiona by\u0142y pok\u0142ute i ropia\u0142y. Ca\u0142kowicie niewystarczaj\u0105ce by\u0142o wy\u017cywienie.
Wodniste zupy, wodniste zupy i troch\u0119 chleba. Pewnej niedzieli otrzymali\u015bmy tylko suche ziemniaki, gdy\u017c klopsy i sos zabrali dla siebie ludzie ze szpitalnego gospodarstwa \u2013 maj\u0105tku rolnego.
Ugotowano wprawdzie dla nas zup\u0119 z kaszki manny, ale z\u0142o\u015b\u0107 pozosta\u0142a.
\u017bniwa przebiega\u0142y<\/strong> nadal. Rewolwerschmidt szala\u0142 po polu i roz\u0142adowywa\u0142 sw\u0105 w\u015bciek\u0142\u0105 \u017c\u0105dz\u0119 autorytetu na s\u0142abowitych i niezdarnych. Pewnego dnia uderzy\u0142 polskiego je\u0144ca wojennego kolb\u0105 karabinu w g\u0142ow\u0119 tak, \u017ce zwisa\u0142 z niej szeroki pas sk\u00f3ry a koszula i ubranie zbryzgane by\u0142y krwi\u0105. Po dw\u00f3ch dniach Polak ju\u017c nie \u017cy\u0142. Wyt\u0119piony! Schmidt natomiast zg\u0142osi\u0142, \u017ce Polak napad\u0142 na niego i chcia\u0142 mu wyrwa\u0107 karabin. Kiedy \u017cniwa dobiega\u0142y ko\u0144ca, z powodu nieodpowiedniego obuwia dorobi\u0142em si\u0119 p\u0142askostopia lewej nogi co zacz\u0119\u0142o bole\u0107. Pozosta\u0142em na oddziale, mia\u0142em te\u017c do\u015b\u0107 wyzwisk i obelg piel\u0119gniarzy na zewn\u0105trz. To, co w\u00f3wczas us\u0142ysza\u0142em z pola by\u0142o z dnia na dzie\u0144 coraz bardziej odra\u017caj\u0105ce. W tym czasie, w czasie pobytu na oddziale, zdarzy\u0142o si\u0119 co\u015b niebywa\u0142ego. Jaki\u015b chorobliwy wa\u017cniak spo\u015br\u00f3d naszych kompan\u00f3w z Neustadt doni\u00f3s\u0142, \u017ce pacjent Wagner i ja wys\u0142ali\u015bmy list do poselstwa szwedzkiego za po\u015brednictwem przyjaciela Bogsen\u2019a z Kilonii. Wielkie zamieszanie! Radca medyczny Mootz pr\u00f3bowa\u0142 grzecznie \u2013 pasowa\u0142o to do niego jak \u015bpiew do \u015bwini \u2013 nak\u0142oni\u0107 nas do przyznania si\u0119. Nie mia\u0142 jednak szcz\u0119\u015bcia, bo to nie by\u0142o prawd\u0105. Jednak w celu unikni\u0119cia zatajenia stanu faktycznego sprawy zosta\u0142em przeniesiony na oddzia\u0142 19 i zamkni\u0119ty na niedziel\u0119 w celi, w kt\u00f3rej okryty jednym kocem le\u017ca\u0142em na materacu wprost na pod\u0142odze. W poniedzia\u0142ek rano zosta\u0142em wypuszczony. Kto tak zarz\u0105dzi\u0142 nie uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107.
Postanowi\u0142em spraw\u0119 wyja\u015bni\u0107. Dlatego te\u017c napisa\u0142em do Boysena i dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce wszystkie moje ostatnie listy do niego zosta\u0142y zatrzymane, a ca\u0142a ta sprawa to oczywi\u015bcie urojenie. Ca\u0142e to osobliwe zdarzenie wyda\u0142o si\u0119 \u017cartobliwym \u015bwiate\u0142kiem w szarej \u2013 strasznej rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3ra mnie tu otacza\u0142a.
Z\u0142e traktowanie chorych <\/strong>w polu, z\u0142e w pawilonach: bito ci\u0119\u017ckimi p\u0119kami kluczy, r\u00f3wno, na o\u015blep. Kopano w siedzenie, po ca\u0142ym ciele, tak d\u0142ugo a\u017c ofiary nie wi\u0142y si\u0119 po pod\u0142odze a potem zn\u0119cano si\u0119 dalej. Odznaczali si\u0119 w tym szczeg\u00f3lnie piel\u0119gniarze: Schimmelpfennig, Kaess, Kunde, Emil Schmidt i Plewa. Nie by\u0142o si\u0119, komu poskar\u017cy\u0107, lekarze byli wy\u0142\u0105cznie dekoracyjnymi figurami s\u0142u\u017c\u0105cymi do zachowania pozor\u00f3w, \u017ce jest to szpital.
Od strony czo\u0142owej budynku administracyjnego prezentowa\u0142 si\u0119 w wielkich poz\u0142acanych literach napis \u201eKrajowy Zak\u0142ad dla Chorych Mi\u0119dzyrzecz \u2013 Obrzyce\u201d (\u201eLandeskrankenanstalt Meseritz \u2013 Obrawalde\u201d). Zbudowany zosta\u0142, jak wskazuje wzmianka na bocznej \u015bcianie budynku, w latach 1904-1907.
Przypuszczalnie przez 30 lat prowadzony by\u0142 jako szpital. Podlega\u0142 dyrektorowi \u2013 lekarzowi. Lekarze kierowali oddzia\u0142ami: po\u0142o\u017cniczym, ginekologicznym, niemowl\u0119cym i dzieci\u0119cym, oddzia\u0142em dla kalek, internistycznym i neurologicznym. Istnia\u0142 instytut rentgenowski, dom starc\u00f3w oraz pawilony \u2013 oddzia\u0142y dla l\u017cej lub bardziej chorych psychicznie.
Pacjenci, kt\u00f3rzy byli tu jeszcze za czas\u00f3w, gdy dyrektorem by\u0142 lekarz, subiektywnie i barwnie przedstawiali obraz szpitala i panuj\u0105ce w nich warunki, leczenie, traktowanie chorych, wy\u017cywienie, itd., kt\u00f3re jak w ca\u0142ej Rzeszy wydawa\u0142y si\u0119 by\u0107 dobre.
Charakter szpitala<\/strong>, szczeg\u00f3lnie w oddzia\u0142ach psychiatrycznych zmieni\u0142 si\u0119 zasadniczo, kiedy komisarzem obrony II okr\u0119gu Rzeszy mianowany zosta\u0142 dotychczasowy prezydent prowincji Pomorze Schwede \u2013 Coburg. Od tego momentu wprowadzono w \u017cycie \u201eniszczenie aspo\u0142ecznych i umys\u0142owo chorych element\u00f3w\u201d. Jak dowodzono stanowili oni w czasie wojny balast nie do ud\u017awigni\u0119cia przez spo\u0142ecze\u0144stwo i pa\u0144stwo.
To odg\u00f3rnie wprowadzone zarz\u0105dzenie by\u0142o konsekwencj\u0105 jedynie w\u0142adczych kompetencji komisarza obrony Schwede \u2013 Coburga.
Nie ukaza\u0142o si\u0119 ono w dzienniku urz\u0119dowym ministerstwa spraw wewn\u0119trznych. Schwede \u2013 Coburg jest, wi\u0119c tym, kt\u00f3ry spowodowa\u0142, \u017ce w\u0142a\u015bnie w Obrzycach z \u201ezak\u0142adu dla chorych\u201d uczyniono \u201edom mordu\u201d. Za po\u015brednictwem w\u0142a\u015bciwego i podleg\u0142ego s\u0142u\u017cbowo kierownika Zarz\u0105du Krajowego Pomorza powo\u0142any zosta\u0142 na stanowisko dyrektora gospodarczego (w pa\u017adzierniku 1941 r.) Walter Grabowski. Widziano w nim odpowiedni\u0105 osob\u0119 do zapisania tego smutnego rozdzia\u0142u w \u017cyciu cywilizowanego narodu. I nie pomylono si\u0119.
<\/p>\n\n\n\nGrabowski<\/strong>, cz\u0142owiek bez jakiegokolwiek przygotowania do swojego stanowiska. Z dost\u0119pnych mi akt personalnych i jego prywatnej korespondencji wynika, i\u017c do chwili powo\u0142ania na stanowisko dyrektora by\u0142 on pracownikiem biurowym miejskiej kasy oszcz\u0119dno\u015bci, p\u00f3\u017aniej przedstawicielem firmy handluj\u0105cej obuwiem i artyku\u0142ami szewskimi.
Wnet odstawi\u0142 na plan drugi obu lekarzy, starszych, ju\u017c dawno emerytowanych pan\u00f3w i teraz pr\u00f3bowa\u0142 wprowadzi\u0107 w \u017cycie \u201ewybrakowywanie\u201d chorych. Nie wiadomo dok\u0142adnie kiedy rozpocz\u0119to tu na wi\u0119ksz\u0105 skal\u0119 u\u015bmiercanie chorych, w ka\u017cdym razie, gdy nasz transport dotar\u0142 z Neustadt w 1942 r. zgroza tu wisia\u0142a nad zak\u0142adem niczym czarna chmura. Dyrektor musia\u0142 dokona\u0107 zmiany w kierownictwie lekarskim, bowiem dr Volheim wzbrania\u0142 si\u0119 przed udzia\u0142em w tym przedsi\u0119wzi\u0119ciu. Przysta\u0142 na to dr Mootz w uznaniu czego, po kilku ma\u0142ostkowych i brudnych intrygach, Grabowski uczyni\u0142 go naczelnym lekarzem. Grabowski okaza\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zwyczajnie zapobiegliwy. On, kt\u00f3ry nie posiada\u0142 \u017cadnego naukowego przygotowania do zada\u0144 i eksperyment\u00f3w biologicznych, urz\u0105dzi\u0142 sobie laboratorium biologiczne oraz olbrzymi\u0105 bibliotek\u0119, chc\u0105c wytworzy\u0107 wok\u00f3\u0142 siebie aureol\u0119 cz\u0142owieka, kt\u00f3ry dor\u00f3s\u0142 do takich zada\u0144.<\/p>\n\n\n\nKiedy drewno i szk\u0142o sta\u0142y si\u0119 materia\u0142ami strategicznymi, okna, w kt\u00f3rych zbi\u0142a si\u0119 szyba zacz\u0119to zabija\u0107 pap\u0105, nie brakowa\u0142o natomiast szk\u0142a ani drewna na klatki na myszy stanowi\u0105cych obiekty eksperyment\u00f3w, a w stolarni pracowa\u0142o przeci\u0119tnie dw\u00f3ch ludzi na potrzeby dyrektorskiego \u201eszpanu\u201d.
\u00a0\u00a0\u00a0Nowy pan <\/strong>skrz\u0119tnie rozwija\u0142 swoje, niew\u0105tpliwie maniakalne, zaaferowanie. Na maniakalny charakter wskazywa\u0142o i to, \u017ce rozpoczyna\u0142 \u201esetki\u201d zada\u0144, kt\u00f3re wnet porzuca\u0142, zachowuj\u0105c si\u0119 jak dziecko kt\u00f3remu znudzi\u0142a si\u0119 zabawka. Nie zapomina\u0142 przy tym jednak o tym, do czego zosta\u0142 powo\u0142any: \u201ewybrakowywanie\u201d nabiera\u0142o biegu i tempa. Krzywa \u015bmiertelno\u015bci pi\u0119\u0142a si\u0119 w g\u00f3r\u0119. Z zak\u0142ad\u00f3w ca\u0142ej Rzeszy, z Saksonii, Nadrenii, Westfalii, Szlezwigu-Holsztynu, dochodzi\u0142y tu transporty w sile 100-250 os\u00f3b, a po kr\u00f3tkim czasie wi\u0119kszo\u015b\u0107 chorych nie \u017cy\u0142a. Tak\u017ce dzieci, o czym dowiedzia\u0142em si\u0119 dopiero pisz\u0105c ten reporta\u017c, musia\u0142y umrze\u0107. Chcia\u0142bym ten koszmarny temat, kt\u00f3ry dr Volheim w obecno\u015bci Rosenberga nazwa\u0142 ha\u0144b\u0105 cywilizacji, zako\u0144czy\u0107 podaniem przybli\u017conej liczby u\u015bmierconych pod rz\u0105dami Grabowskiego 13 000 chorych.
\u00a0\u00a0\u00a0Drugi rodzaj bardzo o\u017cywionej dzia\u0142alno\u015bci rozwin\u0105\u0142 pan dyrektor w obszarze sprz\u0105tania stajni Augiasza – walki z korupcj\u0105. \u017badna, cho\u0107by najmniejsza, kom\u00f3rka nie by\u0142a wolna od z\u0142odziejstwa. Kradzie\u017ce, prywatne roboty, do kt\u00f3rych u\u017cywano materia\u0142 zak\u0142adowy. W tej dziedzinie nie udawa\u0142o si\u0119 to Grabowskiemu tak \u0142atwo jak w wyniszczaniu chorych, bowiem przy\u0142apani grozili dalszymi denuncjacjami w wypadku gdyby im mia\u0142o si\u0119 co\u015b przytrafi\u0107. Kt\u00f3\u017c chcia\u0142by podejrzewa\u0107 ludzi swojego pokroju i zachowania? Poczucie moralno\u015bci czy etyki bez najmniejszego wyj\u0105tku nie wyst\u0119powa\u0142o w og\u00f3le. Przydatno\u015b\u0107 do zawodu piel\u0119gniarza czy kierownika warsztatu mia\u0142o niewielu. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 szuka\u0142a sposobno\u015bci by ze swojego stanowiska osi\u0105gn\u0105\u0107 jak najwi\u0119ksze korzy\u015bci; cho\u0107by to by\u0142a tylko \u017cywno\u015b\u0107 – chleb, mas\u0142o – skradziona chorym po to, \u017ceby w\u0142asna racja m\u0105ki wystarczy\u0142a na niedzielny placek. Nigdy nie widzia\u0142em gdzie indziej tylu blach placka noszonych w pi\u0105tki i soboty do piekarni. Noszono je ca\u0142y dzie\u0144.
\u00a0\u00a0\u00a0Jak psem w\u0119sz\u0105cym pos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 dyrektor pacjentem Reinecke, tym samym, kt\u00f3ry jak wcze\u015bniej napisa\u0142em chcia\u0142 mnie \u201ewrobi\u0107\u201d w spraw\u0119 nielegalnych list\u00f3w. Pan i s\u0142uga byli siebie warci.
\u00a0\u00a0\u00a0Pewnego dnia <\/strong>wysz\u0142y lewe interesy w ogrodnictwie. Kradzie\u017ce, fa\u0142szywe ksi\u0119gowanie, nieujawniona sprzeda\u017c itd. Starszy ogrodnik zosta\u0142 bezzw\u0142ocznie zwolniony. Potem szemrano, \u017ce w stolarni nie wszystko jest w porz\u0105dku. Zosta\u0142 tam skierowany Rainecke, kt\u00f3ry nigdy w \u017cyciu nie mia\u0142 w r\u0119ku hebla. W kr\u00f3tkim czasie sta\u0142 si\u0119 posiadaczem ca\u0142ego \u201emagazynu\u201d \u017cywno\u015bci i innych artyku\u0142\u00f3w, znaleziono tam nawet karabin i amunicj\u0119. Obydwaj stolarze wylecieli, a kierownikowi – mistrzowi wpisano do karty zwolnienia, \u017ce nie potrafi pracowa\u0107 z chorymi. Trzeba by\u0142o 20 lat \u017ceby to stwierdzi\u0107.
\u00a0\u00a0\u00a0Pracowa\u0142em w\u00f3wczas w introligatorni. To co szefowie uprawiali na wielk\u0105 skal\u0119, chorzy uprawiali na ma\u0142\u0105, za tyto\u0144 czy posmarowan\u0105 i ob\u0142o\u017con\u0105 kromk\u0119 chleba dokonywano rzeczy najtrudniejszych. Niedost\u0119pne podczas wojny materia\u0142y jak kaliko, p\u0142\u00f3tno itp. znika\u0142y metrami. Nici introligatorskie wykorzystywano do w\u0119dek, do zakazanego w\u0119dkowania w Obrze.
\u00a0\u00a0\u00a0Kiedy w zwi\u0105zku z powo\u0142ywaniem do wojska coraz bardziej odczuwalne stawa\u0142y si\u0119 braki kadrowe, dyrektor powierza\u0142 pacjentom kierowanie kolumnami roboczymi chorych i wykaza\u0142 si\u0119 przy tym znowu podziwu godna nieznajomo\u015bci\u0105 ludzi. Wa\u017cniacy, prawdziwie aspo\u0142eczne typy, dostawa\u0142y si\u0119 na takie stanowiska i nigdy nie uk\u0142ada\u0142a si\u0119 wsp\u00f3\u0142praca z nimi. Typowym przyk\u0142adem tego jest przypadek Bunda, kt\u00f3rego w nocy zabrano z \u0142\u00f3\u017cka i \u201eodstrzykni\u0119to\u201d. Typowym by\u0142 r\u00f3wnie\u017c przypadek Brodtkego, kt\u00f3ry kilkakrotnie zawodzi\u0142 zaufanie, ale ci\u0105gle otrzymywa\u0142 podobne stanowiska jak d\u0142ugo los mu sprzyja\u0142. Jego koniec by\u0142by niechybny, gdyby nie rosyjskie oddzia\u0142y, kt\u00f3re zaj\u0119\u0142y Obrzyce, w zwi\u0105zku z czym znikn\u0119\u0142o widmo Grabowskiego.
\u00a0\u00a0\u00a0Ostatni, 1944 rok<\/strong> pracowa\u0142em w \u201eprzemy\u015ble\u201d. By\u0142a to pakowalnia materia\u0142\u00f3w sypkich. Zamiejscowe firmy produkuj\u0105ce farby, przyprawy, proszek do z\u0119b\u00f3w, tlenek glinu, przysy\u0142a\u0142y nam materia\u0142y, kt\u00f3rymi w \u201eprzemy\u015ble\u201d nape\u0142niali\u015bmy kartoniki lub torebki. Pracowali\u015bmy tu ci\u0119\u017cko, pop\u0119dzani przez personel; w ostatnim czasie kiedy kolumny robocze pracowa\u0142y przy robotach fortyfikacyjnych (kopanie row\u00f3w) pracowali\u015bmy r\u00f3wnie\u017c w sobotnie popo\u0142udnia i w niedziele. Wszystko to przy niedostatecznym wy\u017cywieniu. O tym trzeba powiedzie\u0107 jeszcze kilka s\u0142\u00f3w. W przeciwie\u0144stwie do przepis\u00f3w o racjach \u017cywno\u015bciowych wy\u017cywienie personelu i \u201eklas\u201d by\u0142o wy\u015bmienite. Nie odczuwali nic z wojny, kt\u00f3ra w miskach tzw. \u201enormalnej klasy\u201d objawia\u0142a si\u0119 tak olbrzymim okrojeniem porcji. Mi\u0119sa, chleba i mas\u0142a wspomniani wy\u017cej otrzymywali o 1\/3 -1\/2 wi\u0119cej i to bardzo dobrej jako\u015bci.
\u00a0\u00a0\u00a0Wystarczy! <\/strong>Wszystko to pasowa\u0142o do panuj\u0105cego tu systemu niesprawiedliwo\u015bci.
\u00a0\u00a0\u00a0\u201eChorych trzeba wyciska\u0107 jak cytryny – do ostatniej kropli\u201d<\/strong>, powtarza\u0142 dyrektor jeszcze w grudniu 1944 r. na zebraniu personelu. Tak te\u017c post\u0119powano.\u00a0Nie by\u0142 to ju\u017c Szpital Obrzyce ale dom mordu Obrzyce.
\u00a0\u00a0\u00a0Na tym chcia\u0142bym moj\u0105 opowie\u015b\u0107 zako\u0144czy\u0107. Celowo powstrzymywa\u0142em si\u0119 od \u201ezezowania\u201d na istniej\u0105cy stan rzeczy, aby nie by\u0107 pos\u0105dzonym o resentyment; wszystko mo\u017cna zanurzy\u0107 w tej samej farbie i te\u017c nie doszed\u0142bym do pe\u0142nej prawdy, do kt\u00f3rej my chorzy nie mieli\u015bmy przecie\u017c wgl\u0105du. Widzieli\u015bmy tylko codziennie nosze z martwymi \u201ewybrakowanymi\u201d i s\u0142yszeli\u015bmy, \u017ce wczesnym rankiem wrzucono ich nago do do\u0142\u00f3w i zagrzebywano niczym martwe psy.
\u00a0\u00a0\u00a0O jednym trzeba jeszcze pami\u0119ta\u0107<\/strong>, inaczej obraz Obrzyc Grabowskiego by\u0142by niepe\u0142ny: \u201eNiski poziom pozbawionej zahamowa\u0144 moralno\u015bci seksualnej. Dosz\u0142o do tego, \u017ce w ostatnich miesi\u0105cach 1944 r. dyrektor na zebraniu \u015bwity zak\u0142adu przytoczy\u0142 odno\u015bny \u00a7 kodeksu karnego Rzeszy: kto nak\u0142ania osoby chore psychicznie do nierz\u0105du podlega karze wi\u0119zienia nie mniej ni\u017c 2 lata\u201d.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/obrzyce.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/han2.jpg\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/obrzyce.eu\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/han4-265x400.jpg\")
<\/figure><\/li><\/ul>Hans Ralfs – JEZUS NA KRZY\u017bU – drzeworyt, 1940 r.<\/strong> | HANS RALFS<\/figcaption><\/figure>\n <\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Szanowni czytelnicy! Chcia\u0142bym zaproponowa\u0107, moim zdaniem istotne dla historii Obrzyc wspomnienia \u015bwiadka tego, co zdarzy\u0142o si\u0119 tu w latach 1942-1945. Nie s\u0105 one zapewne znane pracownikom Szpitala, bowiem nigdy nie spotka\u0142em ich t\u0142umaczenia na j\u0119zyk polski. Wspomnienia Hansa Ralfsa by\u0142y jednym ze \u017ar\u00f3de\u0142 materia\u0142\u00f3w dowodowych w procesach zbrodniarzy hitlerowskich dzia\u0142aj\u0105cych w Obrzycach. Na zeznania tego […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":54,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_eb_attr":"","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"class_list":["post-3326","page","type-page","status-publish","hentry","clearfix"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/obrzyce.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3326","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/obrzyce.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/obrzyce.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/obrzyce.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/obrzyce.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3326"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/obrzyce.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3326\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3468,"href":"https:\/\/obrzyce.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3326\/revisions\/3468"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/obrzyce.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3326"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}