{"id":2877,"date":"2021-12-22T23:38:19","date_gmt":"2021-12-22T22:38:19","guid":{"rendered":"https:\/\/obrzyce.eu\/?page_id=2877"},"modified":"2022-01-16T01:16:30","modified_gmt":"2022-01-16T00:16:30","slug":"historia","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/obrzyce.eu\/index.php\/historia\/","title":{"rendered":"LATA 1904-1939"},"content":{"rendered":"\n

Od za\u0142o\u017cenia szpitala do II wojny \u015bwiatowej<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

3-go listopada 1904 r. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ukazuj\u0105cy si\u0119 w Mi\u0119dzyrzeczu “Mi\u0119dzyrzecki Tygodnik Powiatowy”, w dodatku\u00a0nadzwyczajnym do numeru 130-go, w artykule zatytu\u0142owanym, “Na otwarcie 4-go prowincjonalnego Zak\u0142adu dla Ob\u0142\u0105kanych ko\u0142o Mi\u0119dzyrzecza” donosi\u0142: cyt.: “Zak\u0142ad dla Ob\u0142\u0105kanych ko\u0142o Mi\u0119dzyrzecza, kt\u00f3rego budow\u0119 w\u0142a\u015bnie uko\u0144czono i kt\u00f3ry w przysz\u0142o\u015bci otrzyma nazw\u0119 Obrawalde (Obrzyce) jest czwartym w Prowincji (trzy pozosta\u0142e to zak\u0142ady w Dziekance, Owi\u0144skach i Ko\u015bcianie- dopisek autora). Po\u0142o\u017cony jest w odleg\u0142o\u015bci\u00a0oko\u0142o 2 km od miasta przy szosie do Pszczewa, na gruntach by\u0142ego maj\u0105tku ziemskiego rodziny Jokisch, kt\u00f3re w 1899 r. Prowincja zakupi\u0142a za sum\u0119 123.363,12 marek od Kr\u00f3lewskiej Komisji Kolonizacyjnej” – koniec cytatu.
<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
  • \"\"<\/figure><\/li>
  • \"\"<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n
    <\/div>\n\n\n\n

    Dalej nast\u0119puje szczeg\u00f3\u0142owy opis nowo wzniesionych budynk\u00f3w, ich przeznaczenia i wyposa\u017cenia. Pozwolenie na budow\u0119 tego obiektu, znacznie wykraczaj\u0105cego swym zasi\u0119giem poza miasto i powiat Mi\u0119dzyrzecz, wydano w 1901 r. Z zakupionych 114 ha gruntu pod zabudow\u0119 wykorzystano 27 ha, a reszt\u0119 przeznaczono do wykorzystania gospodarczego.

    Autorem plan\u00f3w budowy zak\u0142adu by\u0142 mi\u0119dzyrzecki architekt K\u00fcbler. Zabudowa ma charakter pawilonowy- uszeregowany. By\u0142 to na owe czasy typ zabudowy uznany za najlepsze rozwi\u0105zanie architektoniczne dla architektury szpitalnej: pierwsza faza budowy obj\u0119\u0142a 13 pawilon\u00f3w dla chorych, gmach administracyjny, ko\u015bci\u00f3\u0142, budynki zaplecza gospodarczego i technicznego oraz domy mieszkalne dla: dyrektora, lekarzy i personelu pomocniczego.

    Zabudowa zak\u0142adu jest symetryczna. G\u0142\u00f3wn\u0105 o\u015b wyznacza od po\u0142udnia budynek administracji a od p\u00f3\u0142nocy kostnica- miedzy nimi kolejno: wie\u017ca ci\u015bnie\u0144, kuchnia, pralnia, maszynownia, warsztaty (bud.31).
    Po obu stronach osi g\u0142\u00f3wnej usytuowano po 2 rz\u0119dy pawilon\u00f3w dla chorych. W tym czasie przewidywano ob\u0142o\u017cenie szpitala 700 \u0142\u00f3\u017ckami, po 350 dla ka\u017cdej z p\u0142ci. Zachowany zosta\u0142 tradycyjny podzia\u0142 na pawilony kobiece i m\u0119skie. Pawilony kobiece po lewej a m\u0119skie po prawej stronie obiektu. St\u0105d na d\u0142ugie lata zachowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce w okresie po 1945 r. Podzia\u0142 szpitala na stron\u0119 kobiec\u0105 i m\u0119sk\u0105.
    Zapewne niekt\u00f3rzy spo\u015br\u00f3d obecnie zatrudnionych pami\u0119taj\u0105 b\u0119d\u0105ce w u\u017cyciu dwa rodzaje kluczy oddzia\u0142owych wydawanych i rejestrowanych w dziale administracyjno-gospodarczym.<\/p>\n\n\n\n

    <\/div>\n\n\n\n
    • \"\"<\/figure><\/li>
    • \"\"<\/figure><\/li>
    • \"\"<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n
      <\/div>\n\n\n\n

      Po obu stronach znajdowa\u0142y si\u0119 oddzia\u0142y przyj\u0119ciowe, oddzia\u0142y dla chorych spokojnych , mniej spokojnych i niespokojnych oraz po stronie m\u0119skiej 1 oddzia\u0142 dla chorych niebezpiecznych.
      Pod wieloma wzgl\u0119dami zak\u0142ad m\u00f3g\u0142 by\u0107 uznany za samowystarczalny. Pr\u00f3czpodstawowego zaplecza gospodarczego jak kuchnia i pralnia posiada\u0142 tak\u017ce w\u0142asne zasilanie w energi\u0119 ciepln\u0105-centralne ogrzewanie parowe, w energi\u0119 elektryczn\u0105- pr\u0105d sta\u0142y wytwarzany za pomoc\u0105 dw\u00f3ch maszyn parowych a noc\u0105 z baterii akumulator\u00f3w, posiada\u0142 tak\u017ce du\u017ce gospodarstwo rolne i ogrodnictwo. Ciekawostk\u0105 z tamtego-pierwszego okresu istnienia jest fakt posiadania w kompleksie budynk\u00f3w kot\u0142owni i maszynownia, hali z krytym basenem p\u0142ywackim z podgrzewan\u0105 wod\u0105.
      Pomieszczenia tego obiektu po przebudowie zosta\u0142y w p\u00f3\u017aniejszym okresie zaadaptowane na piekarni\u0119. Z uwagi na stosunkowo znaczn\u0105 odleg\u0142o\u015b\u0107 pieca od komina kot\u0142owni przewody dymne poprowadzono poziomym kana\u0142em.

      Od pocz\u0105tku istnienia zak\u0142ad mia\u0142 zapewnion\u0105 \u0142\u0105czno\u015b\u0107 telefoniczn\u0105 mi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi budynkami oraz central\u0105 miejsk\u0105. Centrala telefoniczna-\u0142\u0105cznica r\u0119czna znajdowa\u0142a si\u0119 w portierni – w budynku administracyjnym-dzisiejszej dy\u017curki piel\u0119gniarek Izby Przyj\u0119\u0107.

      Wed\u0142ug za\u0142o\u017ce\u0144 projektu architekta K\u00fcblera rozbudowa zak\u0142adu mia\u0142a uzupe\u0142ni\u0107 stan posiadania o 10 pawilon\u00f3w w dw\u00f3ch kolejnych rz\u0119dach, identycznych jak dotychczasowe. Rozbudow\u0119 przeprowadzono jednak wed\u0142ug planu architekta Jahna w dw\u00f3ch etapach w latach\u00a01908 r. do 1914 r.<\/strong>\u00a0powsta\u0142o wtedy 10 kolejnych pawilon\u00f3w dla chorych, szereg budynk\u00f3w mieszkalnych, dom dla chorych pracuj\u0105cych w gospodarstwie rolnym (gosp. “Obra”) oraz uruchomiona na potrzeby Szpitala rze\u017ania.

      W\u00a0wyniku tej rozbudowy zak\u0142ad mia\u0142 pomie\u015bci\u0107 1200 \u0142\u00f3\u017cek.<\/p>\n\n\n\n

      <\/div>\n\n\n\n
      • \"\"<\/figure><\/li>
      • \"\"<\/figure><\/li>
      • \"\"<\/figure><\/li>
      • \"\"<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n
        <\/div>\n\n\n\n

        Pierwszym dyrektorem Szpitala zosta\u0142 dr Schulz, kt\u00f3ry sprawowa\u0142 t\u0119 funkcj\u0119 do\u00a030 marca 1909 r<\/strong>. Personel w pocz\u0105tkowym okresie istnienia Szpitala sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z dyrektora, 2 ordynator\u00f3w, 3 lekarzy asystent\u00f3w, 6 starszych piel\u0119gniarzy oraz piel\u0119gniarzy i piel\u0119gniarek (jeden piel\u0119gniarz na o\u015bmiu chorych a w oddziale dla chorych niebezpiecznych \u2013 jeden piel\u0119gniarz na trzech pacjent\u00f3w). Leczenie i traktowanie chorych odpowiada\u0142o najwy\u017cszym osi\u0105gni\u0119ciom\u00a0\u00f3wczesnej psychiatrii. Le\u017cenie w \u0142\u00f3\u017ckach zalecano jedynie w koniecznych przypadkach, ograniczono farmakoterapi\u0119, szeroko stosowano fizykoterapii i terapi\u0119 prac\u0105 zar\u00f3wno w zak\u0142adzie, warsztatach jak i w gospodarstwie rolno-ogrodniczym.

        W\u00a0chwili wybuchu I wojny \u015bwiatowej\u00a0w roku 1914\u00a0<\/strong>Szpital by\u0142 w pe\u0142ni ob\u0142o\u017cony. Podczas wojny, a zw\u0142aszcza w pierwszych latach powojennych, jak okre\u015bla to Herta\u00a0 Janote w swoim opisie 25-lecia Obrzyc, zak\u0142ad znacznie \u201ewyszczupla\u0142\u201d
        Skutki I wojny \u015bwiatowej, w szczeg\u00f3lno\u015bci zmiany granic oraz ruchy migracyjne ludno\u015bci b\u0119d\u0105ce wynikiem Traktatu Wersalskiego mia\u0142y znacz\u0105cy wp\u0142yw na przeobra\u017cenia i profil dzia\u0142alno\u015bci Zak\u0142adu w Obrzycach.\u00a010 stycznia 1920 r.<\/strong>\u00a0przesta\u0142a istnie\u0107 Prowincja Pozna\u0144ska Kr\u00f3lestwa Pruskiego. Reszta jej terytorium, w tym 2\/5 powierzchni dawnego powiatu mi\u0119dzyrzeckiego zosta\u0142y w\u0142\u0105czone do utworzonej\u00a0w 1922 r<\/strong>. nowej prowincji \u2013 Marchii Granicznej Pozna\u0144 \u2013 Prusy Zachodnie. Siedzib\u0105 w\u0142adz nowoutworzonej prowincji zosta\u0142a Pi\u0142a, Obrzyce natomiast by\u0142y jedynym tej wielko\u015bci zak\u0142adem na tym Obszarze. Jednak wskutek przeniesienia pacjent\u00f3w narodowo\u015bci polskiej do Szpitali po\u0142o\u017conych w granicach pa\u0144stwa polskiego du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 budynk\u00f3w Szpitala w Obrzycach opustosza\u0142a. W\u00a0tej sytuacji zacz\u0119to tworzy\u0107 tak\u017ce oddzia\u0142y innych specjalno\u015bci ni\u017c psychiatryczne.

        W latach 1922-1928\u00a0<\/strong>swoj\u0105 siedzib\u0119 przeni\u00f3s\u0142 do Obrzyc zarz\u0105d prowincji zajmuj\u0105c cz\u0119\u015b\u0107 wolnych budynk\u00f3w. Niejednokrotnie odbywa\u0142y si\u0119 tu te\u017c posiedzenia Landtagu – parlamentu prowincjonalnego. Po 25 latach istnienia Szpitala znajdowa\u0142y si\u0119 w nim opr\u00f3cz uruchomionego w 1904 r. oddzia\u0142u psychiatrycznego r\u00f3wnie\u017c, otwarty w roku 1921 dom starc\u00f3w i oddzia\u0142 gru\u017aliczy dla kobiet i dzieci, oddzia\u0142 opieku\u0144czy dla dzieci chorych psychicznie oraz dzieci kalekich otwarty w 1923 r., otwarty w tym samym roku oddzia\u0142 po\u0142o\u017cniczy i oddzia\u0142 niemowl\u0119cy, otwarta w\u00a01925 roku klinika dla kobiet oraz utworzony\u00a0w 1929 roku\u00a0<\/strong>oddzia\u0142 dla nerwowo chorych. Wreszcie niepo\u015bledni\u0105 role odgrywa\u0142 instytut promienio \u2013 i \u015bwiat\u0142olecznictwa z dzia\u0142em diagnostycznym i terapeutycznym \u2013 leczenie chor\u00f3b nowotworowych przy wykorzystaniu promieni rentgenowskich. Uleg\u0142a te\u017c zmianie\u00a0dotychczasowa nazwa Szpitala z \u201eLandem Heil- und Pflegeanstalt\u201d \u2013 Krajowy Zak\u0142ad Leczniczo-Opieku\u0144czy na \u201eLandem Krankenanstalt\u201d, czyli Krajowy (prowincjonalny) Zak\u0142ad dla Chorych. Nowa nazwa oddaje charakter Szpitala w Obrzycach, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 szpitalem og\u00f3lnym \u2013 wielospecjalistycznym. Godna podkre\u015blenia jest te\u017c rola \u00f3wczesnego Szpitala w zakresie opieki spo\u0142ecznej. Dotyczy to nie tylko domu starc\u00f3w, a g\u0142\u00f3wnie samotnych matek, kt\u00f3re przebywa\u0142y w Szpitalu przez kilka miesi\u0119cy, nie ponosz\u0105c koszt\u00f3w tego pobytu, przed rozwi\u0105zaniem oraz po nim razem z dzieckiem. Szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 spe\u0142nia\u0142 te\u017c oddzia\u0142 dla dzieci os\u0142abionych b\u0105d\u017a zagro\u017conych gru\u017alic\u0105 – jego rola zbli\u017cona\u00a0by\u0142a do roli sanatorium.

        W\u00a0zale\u017cno\u015bci od tego, co dzi\u015b nazywamy struktur\u0105 Szpitala, Zak\u0142adem w Obrzycach zarz\u0105dzali lekarze r\u00f3\u017cnych specjalno\u015bci b\u0105d\u017a osoby spoza zawodu lekarza.

        Drugim z kolei dyrektorem w Obrzycach by\u0142 radca sanitarny dr Dluhosch sprawuj\u0105cy t\u0119 funkcj\u0119\u00a0od 01.04.1909 r. do 30.09.1922 r.<\/strong>\u00a0Pod zarz\u0105dem Prowincji Granicznej Pozna\u0144- Prusy Zachodnie zak\u0142adem kierowa\u0142 radca medyczny dr Harrihausen, kt\u00f3ry pe\u0142ni\u0142 jednocze\u015bnie funkcj\u0119 specjalisty ds. opieki spo\u0142ecznej w zarz\u0105dzie prowincji \u2013 \u201eLandesracie\u201d maj\u0105cym w\u00f3wczas siedzib\u0119 w Obrzycach. Gdy w roku\u00a01928\u00a0<\/strong>zarz\u0105d prowincji przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 na powr\u00f3t do Pi\u0142y, kierownictwo zak\u0142adu przej\u0105\u0142 psychiatra dr Knut. W dniu\u00a001.03.1931 r.\u00a0<\/strong>dyrektorem zak\u0142adu zosta\u0142 radca medyczny \u2013 lekarz powiatowy dr Steinbach z Koblencji \u2013 specjalista w zakresie chor\u00f3b wewn\u0119trznych.

        Dr Knut przej\u0105\u0142 natomiast funkcj\u0119 ordynatora oddzia\u0142u psychiatrycznego. (Poj\u0119cie oddzia\u0142u w tym czasie jest poj\u0119ciem szerszym i obejmuje wszystkie oddzia\u0142y jednej specjalno\u015bci w rozumieniu dzisiejszym).
        1 pa\u017adziernika 1931 r.<\/strong>\u00a0nast\u0119puj\u0105 kolejne zmiany terytorialne prowincji pruskich. Tym razem Mi\u0119dzyrzecz, wi\u0119c tak\u017ce Obrzyce, znalaz\u0142 si\u0119 w granicach administracyjnych Brandenburgii, ale Szpital podlega\u0142 organizacyjnie zarz\u0105dowi prowincji Pommern (pomorze) z siedzib\u0105 w Szczecinie z oddzia\u0142em w Pile. Dyrektorem Zak\u0142adu Obrzyce by\u0142 w tym czasie dr Henrard \u2013 ginekolog.

        W roku 1938\u00a0<\/strong>na szczeblu zarz\u0105du prowincji rozwa\u017cano kwesti\u0119 czy Obrzyce pozostan\u0105 szpitalem psychiatrycznym czy te\u017c gru\u017aliczym. Ostateczne rozstrzygni\u0119cie nast\u0105pi\u0142o\u00a0latem 1939 r<\/strong>., kiedy to masowo przenoszono psychicznie chorych ze szpitali berli\u0144skich do Obrzyc. Od tego momentu zaczyna si\u0119 proces ponownego przeobra\u017cenia Zak\u0142adu w Obrzycach do roli jednoimiennego Szpitala Psychiatrycznego, co by\u0142o konsekwencj\u0105 dzia\u0142a\u0144 zwi\u0105zanych z przygotowywan\u0105 akcj\u0105 wyniszczenia psychicznie chorych, zw\u0142aszcza nieuleczalnie chorych, wcielenia w \u017cycie idei rasistowskiej teorii czysto\u015bci rasy, wed\u0142ug kt\u00f3rej nale\u017ca\u0142o unicestwi\u0107 \u017cycie niegodne \u017cycia, usun\u0105\u0107 z niego obci\u0105\u017caj\u0105cych spo\u0142ecze\u0144stwo zb\u0119dnych zjadaczy chleba.<\/p>\n\n\n\n

        <\/div>\n\n\n\n
        • \"\"<\/figure><\/li>
        • \"\"<\/figure><\/li>
        • \"\"<\/figure><\/li>
        • \"\"<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n





          <\/em><\/strong><\/p>\n

          <\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

          Od za\u0142o\u017cenia szpitala do II wojny \u015bwiatowej 3-go listopada 1904 r.  Ukazuj\u0105cy si\u0119 w Mi\u0119dzyrzeczu “Mi\u0119dzyrzecki Tygodnik Powiatowy”, w dodatku\u00a0nadzwyczajnym do numeru 130-go, w artykule zatytu\u0142owanym, “Na otwarcie 4-go prowincjonalnego Zak\u0142adu dla Ob\u0142\u0105kanych ko\u0142o Mi\u0119dzyrzecza” donosi\u0142: cyt.: “Zak\u0142ad dla Ob\u0142\u0105kanych ko\u0142o Mi\u0119dzyrzecza, kt\u00f3rego budow\u0119 w\u0142a\u015bnie uko\u0144czono i kt\u00f3ry w przysz\u0142o\u015bci otrzyma nazw\u0119 Obrawalde (Obrzyce) jest […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":34,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_eb_attr":"","inline_featured_image":false,"footnotes":""},"class_list":["post-2877","page","type-page","status-publish","hentry","clearfix"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/obrzyce.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2877","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/obrzyce.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/obrzyce.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/obrzyce.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/obrzyce.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2877"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/obrzyce.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2877\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3462,"href":"https:\/\/obrzyce.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2877\/revisions\/3462"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/obrzyce.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2877"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}